Praca naukowa


Praca naukowa towarzyszyła Władysławowi Grabskiemu zarówno, gdy był rolnikiem-gospodarzem, jak i działaczem społecznym oraz politykiem. Działalność naukowa Władysława Grabskiego za granicą należy łączyć z wygłaszaniem odczytów o kryzysie rolniczym w Pradze i Budapeszcie 1931 roku. Wykłady te były drukowane po francusku i czesku. Podczas posłowania w Petersburgu w latach 1906-1912 wydal w języku rosyjskim kilka prac z dziedziny podatków, finansów i spraw agrarnych, wykazując system eksploatowania Królestwa Polskiego przez centralizm rosyjski. W 1928 roku przyjął udział w wydawnictwie międzynarodowym Carneggiego, polegający na opracowaniu dokumentów dotyczących życia Polski w czasie wielkiej wojny. Jego naukowe kontakty zagraniczne wiązały się w znacznym stopniu z członkostwem wielu międzynarodowych towarzystw, np. w 1918 roku Instytut Międzynarodowy w Rzymie mianował go członkiem swojej rady naukowej, w 1922 roku został pierwszym polskim członkiem Międzynarodowego Towarzystwa Statystyków, w 1933 roku został zaproszony do grona założycieli Światowej Akademii Rolniczej w Pradze.

W 1923 roku Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego powołała Grabskiego na profesora polityki ekonomicznej. Jeszcze wcześniej, bo w 1921 roku został on powołany przez Uniwersytet Warszawski do prowadzenia wykładów polityki agrarnej.

W 1926 roku Grabski został wybrany rektorem SGGW. Dzięki jemu osobistemu autorytetowi nauki społeczno-ekonomiczne w SGGW uzyskały duża rangę. W 1926 roku powstał Zakład Polityki Ekonomicznej, a Władysław Grabski objął jego kierownictwo i prowadził wykłady. W Zakładzie tym zajmowano się m.in. zagadnieniami związanymi z teorią koniunktur, historią kryzysów rolniczych, polityką gospodarczą, zagadnieniami zdolności płatniczej rolnictwa, udziału rolnictwa w majątku narodowym i dochodzie społecznym. Kierunek pracy naukowej Zakładu został w pewnym stopniu wytyczony przez podział problematyki ekonomiczno-rolniczej między profesora Władysława Grabskiego i profesora Zdzisława Letkiewicza.

W 1927 roku Władysław Grabski utworzył w ramach Zakładu Sekcję Agronomii Społecznej, do której w dwa lata później dołączył socjologię wsi. Sekcja ta powstała jako wynik uwzględnienia życzeń studentów zrzeszonych w Kole Oświaty Rolniczej.

Stosunek profesora do uczniów cechowała bezpośredniość. Grabski wpajał swym uczniom i współpracownikom potrzebę samodzielności oraz krytycyzmu w pracy naukowej i w życiu. Był człowiekiem bardzo wymagającym, zarówno od siebie, jak i swoich studentów oraz współpracowników. Wynikało to z jego przekonania o konieczności pełnienia roli służebnej w społeczeństwie. Wyznawał zasadę, ze wszystko w życiu należy robić dobrze i na serio.

W wykładach socjologii i agronomii społecznej Władysław Grabski głosił idee, że bez postępu kulturalnego i moralnego wsi jej postęp materialny jest niemożliwy.

W 1926 roku Grabski zaczął wydawać, przy współudziale Wiktora Bronikowskiego, Roczniki Socjologii Wsi. Zamierzał tez uruchomić w SGGW Zakład lub Instytut Agronomi Społecznej. Kierownictwo tego Instytutu pragnął powierzyć Wiktorowi Bronikowskiemu.

Władysław Grabski zmarł 1 marca 1938 roku w Warszawie. Uroczysty pogrzeb odbył się 4 marca. Żałobną mszę celebrował kardynał Akowski w katedrze św. Jana. Zwłoki zmarłego spoczęły na Cmentarzu Powązkowskim.